Δρ. Παναγιώτης Δερβένης MD, MSc, FEBO, PgDip CRS
Εξειδικευμένος οφθαλμίατρος σε μεταμοσχεύσεις κερατοειδούς, χειρουργική αντιμετώπιση του γλαυκώματος, χειρουργική καταρράκτη με premium ενδοφακούς για αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας και διαθλαστική χειρουργική (LASIK, PRK, SMILE).
Ο Δρ. Παναγιώτης Δερβένης εισήχθη μέσω πανελλαδικών εξετάσεων στην Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, από όπου αποφοίτησε το 2018. Ξεκίνησε την ειδικότητα της Οφθαλμολογίας στο Γενικό Νοσοκομείο Τρικάλων (2019-2021), ενώ παράλληλα ολοκλήρωσε με τον υψηλότερο βαθμό στο έτος του (Άριστα) το μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Μεθοδολογία Βιοϊατρικής Έρευνας, Βιοστατιστική και Κλινική Βιοπληροφορική» του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (2020).
Στη συνέχεια, μετέβη στη Μεγάλη Βρετανία όπου συνέχισε την ειδίκευσή του στην πανεπιστημιακή οφθαλμολογική κλινική του Sussex (2022) και την ολοκλήρωσε στο φημισμένο Moorfields Eye Hospital του Λονδίνου (2022-2023). Ακολούθως, εξειδικεύτηκε ως έμμισθος επιμελητής (Fellow) στο γλαύκωμα (2023-2024), λαμβάνοντας εκπαίδευση τόσο στην ελάχιστα επεμβατική χειρουργική (MIGS) όσο και σε σύνθετες επεμβάσεις (τραμπεκουλεκτομή, βαλβίδες/συσκευές παροχέτευσης). Κατά τα έτη 2024-2026, υπηρέτησε ως έμμισθος επιμελητής στο Moorfields Eye Hospital και στο King's College Hospital του Λονδίνου, με αντικείμενο τις παθήσεις και τη χειρουργική κερατοειδούς, πραγματοποιώντας μεγάλο αριθμό μεταμοσχεύσεων με τις πλέον σύγχρονες τεχνικές (DMEK, DSAEK, DALK, PK).
Το 2025, έπειτα από επιτυχή συμμετοχή στις πανευρωπαϊκές εξετάσεις, απέκτησε το ευρωπαϊκό δίπλωμα οφθαλμολογίας (FEBO). Παράλληλα (2024-2025), ολοκλήρωσε με επιτυχία εκπαιδευτικό πρόγραμμα εξειδίκευσης του Πανεπιστημίου Ulster στη διαθλαστική χειρουργική για την οριστική αντιμετώπιση μυωπίας, υπερμετρωπίας και αστιγματισμού (LASIK, PRK, SMILE), καθώς και στη χειρουργική καταρράκτη με χρήση premium ενδοφακών για τη διόρθωση της πρεσβυωπίας, υπό την επίβλεψη του παγκοσμίου φήμης καθηγητή Professor Dan Reinstein. Επιπλέον, το 2026 επιλέχθηκε από το Αμερικανο-Ευρωπαϊκό Συνέδριο Οφθαλμολογικής Χειρουργικής (AECOS) ως 1 από τους 12 'Rising Stars' της οφθαλμολογίας.
Εξειδίκευση σε παθήσεις και χειρουργική κερατοειδούς & νοσημάτων της οφθαλμικής επιφάνειας
King's College Hospital NHS Foundation Trust (2025–2026)
Εξειδίκευση σε παθήσεις και χειρουργική κερατοειδούς, νοσημάτων της οφθαλμικής επιφάνειας & στην Επείγουσα Οφθαλμολογία
Moorfields Eye Hospital NHS Foundation Trust (2024–2025)
Εξειδίκευση στην αντιμετώπιση του γλαυκώματος (MIGS, τραμπεκουλεκτομή, βαλβίδες/συσκευές παροχέτευσης)
Colchester Eye Centre of Excellence, East Suffolk and North Essex NHS Foundation Trust (2023–2024)
Ειδικευόμενος Οφθαλμολογίας
Moorfields Eye Hospital NHS Foundation Trust (2022–2023)
Ειδικευόμενος Οφθαλμολογίας
University Hospitals Sussex NHS Foundation Trust (2022)
Ειδικευόμενος Οφθαλμολογίας
Γενικό Νοσοκομείο Τρικάλων (2019–2021)
Fellow Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Οφθαλμολογίας (FEBO)
2025
PgDip Χειρουργικής Καταρράκτη & Διαθλαστικής Χειρουργικής (Άριστα)
Πανεπιστήμιο Ulster (2025)
Rising Star της Οφθαλμολογίας (Top 12)
American-European Congress of Ophthalmic Surgery (AECOS, 2026)
MSc Μεθοδολογία Βιοϊατρικής Έρευνας, Βιοστατιστική και Κλινική Βιοπληροφορική (Άριστα)
Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (2020)
MD Πτυχίο Ιατρικής
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (2018)
Εξειδικευμένη φροντίδα σε παθήσεις κερατοειδή, διαθλαστικές διαταραχές, καταρράκτη και γλαύκωμα — από τη διάγνωση έως τη σύνθετη και εξατομικευμένη χειρουργική αντιμετώπιση.
Ο κερατόκωνος είναι μία προοδευτική, μη φλεγμονώδης πάθηση του κερατοειδούς χιτώνα, του διάφανου εμπρόσθιου «παραθύρου» του ματιού. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο κερατοειδής έχει ένα ομαλό, θολωτό σχήμα που εστιάζει το φως με ακρίβεια. Στον κερατόκωνο ο κερατοειδής λεπταίνει σταδιακά και προβάλλει προς τα εμπρός, παίρνοντας ένα ανώμαλο, κωνικό σχήμα. Αυτή η σοβαρή ανατομική παραμόρφωση εμποδίζει τη σωστή εστίαση του φωτός στον αμφιβληστροειδή, οδηγώντας σε δραματική πτώση της ποιότητας της όρασης. Η πάθηση εμφανίζεται συνηθέστερα κατά την εφηβεία ή στις αρχές της δεκαετίας των 20, και μπορεί να συνεχίσει να εξελίσσεται μέχρι την ηλικία των 35-40 ετών. Σημαντικός, και απολύτως τροποποιήσιμος, παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση και την ταχεία επιδείνωση του κερατόκωνου είναι το έντονο και χρόνιο τρίψιμο των ματιών, το οποίο συχνά σχετίζεται με αλλεργική επιπεφυκίτιδα και ατοπία. Τα πρώιμα συμπτώματα περιλαμβάνουν σταδιακή θόλωση της όρασης που δεν διορθώνεται ικανοποιητικά με κοινά γυαλιά, συνεχή ανάγκη αλλαγής συνταγής, αυξημένη ευαισθησία στο φως (φωτοφοβία) και εμφάνιση «σκιών», άλω ή πολλαπλών ειδώλων, φαινόμενα που είναι ιδιαίτερα έντονα κατά τη νυχτερινή οδήγηση.
Η έγκαιρη διάγνωση και η ακριβής σταδιοποίηση του κερατόκωνου δεν είναι εφικτές με μια απλή οφθαλμολογική εξέταση, αλλά απαιτούν εξειδικευμένη τοπογραφία και τομογραφία κερατοειδούς, εξετάσεις που χαρτογραφούν με μικρομετρική ακρίβεια την καμπυλότητα, το πάχος και την ανύψωση ολόκληρης της επιφάνειας του ματιού. Όσον αφορά την αντιμετώπιση, ο πρωταρχικός και πιο κρίσιμος στόχος είναι η αναστολή της εξέλιξης της νόσου. Αυτό επιτυγχάνεται εξαιρετικά αποτελεσματικά με τη μέθοδο της διασύνδεσης κολλαγόνου (Corneal Cross-Linking - CXL). Η διαδικασία αυτή χρησιμοποιεί σταγόνες Ριβοφλαβίνης (Βιταμίνη Β2) σε συνδυασμό με ελεγχόμενη υπεριώδη ακτινοβολία (UV-A) για να δημιουργήσει νέους, ισχυρούς δεσμούς ανάμεσα στις ίνες του κολλαγόνου, 'σκληραίνοντας' και σταθεροποιώντας τον κερατοειδή. Αφού η νόσος σταθεροποιηθεί, ακολουθεί η οπτική αποκατάσταση. Καθώς το ανώμαλο σχήμα δεν επιτρέπει την καλή όραση με γυαλιά ή μαλακούς φακούς, απαιτείται συνήθως η εφαρμογή ειδικών Ημίσκληρων (RGP) ή μεγάλων Σκληρικών φακών επαφής, οι οποίοι δημιουργούν μια νέα, απολύτως ομαλή διαθλαστική επιφάνεια. Σε επιλεγμένα περιστατικά, μπορεί να πραγματοποιηθεί χειρουργική ένθεση Ενδοστρωματικών Δακτυλίων (Intacs) για τη μηχανική ομαλοποίηση και επιπέδωση του κώνου. Τέλος, σε εξαιρετικά προχωρημένα στάδια, όπου ο κερατοειδής έχει λεπτύνει επικίνδυνα ή έχει αναπτύξει έντονες ουλές (π.χ. μετά από οξύ ύδρωπα), τα συντηρητικά μέσα δεν επαρκούν. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μεταμόσχευση κερατοειδούς —είτε ως Βαθεία Πρόσθια Στρωματική (DALK) με διατήρηση της εσωτερικής στιβάδας του ασθενούς, είτε ως Ολικού Πάχους (PK)— αποτελεί τη μοναδική οριστική λύση για την επαναφορά της λειτουργικής όρασης.
Η κερατοπλαστική, γνωστή ευρέως ως μεταμόσχευση κερατοειδούς, αποτελεί μια από τις πιο επιτυχημένες χειρουργικές επεμβάσεις μεταμόσχευσης ιστών στην ιατρική. Εφαρμόζεται όταν ο κερατοειδής, το πρόσθιο «παράθυρο» του οφθαλμού, χάνει τη διαύγειά του ή παραμορφώνεται σε βαθμό που η όραση μειώνεται δραματικά. Τέτοιες καταστάσεις προκύπτουν συνήθως από προχωρημένο κερατόκωνο, σοβαρές λοιμώξεις, τραυματισμούς, χημικά εγκαύματα, ή κληρονομικές παθήσεις όπως η ενδοθηλιακή δυστροφία του Fuchs και άλλες κερατοειδικές δυστροφίες. Η επέμβαση περιλαμβάνει την αφαίρεση του πάσχοντος τμήματος του κερατοειδούς και την αντικατάστασή του από ένα υγιές, διαυγές μόσχευμα που προέρχεται από δότη. Στη σύγχρονη οφθαλμολογία, η τάση είναι να αποφεύγονται οι διαμπερείς (ολικού πάχους) μεταμοσχεύσεις όποτε αυτό είναι εφικτό, δίνοντας τη θέση τους στις υπερσύγχρονες μερικές ή στρωματικές μεταμοσχεύσεις (DMEK, DSAEK, DALK). Σε αυτές τις προηγμένες τεχνικές, μεταμοσχεύεται αποκλειστικά και μόνο η στιβάδα του κερατοειδούς που νοσεί, διατηρώντας ανέπαφο τον υγιή ιστό του ασθενούς. Αυτό συνεπάγεται πολλαπλά οφέλη: η χειρουργική τομή είναι μικρότερη, η μετεγχειρητική ανάρρωση είναι εντυπωσιακά ταχύτερη, ο κίνδυνος απόρριψης του μοσχεύματος ελαχιστοποιείται και το τελικό οπτικό αποτέλεσμα είναι σαφώς ανώτερο. Συχνά, η διαδικασία υποστηρίζεται από υπερσύγχρονα Femtosecond Lasers για μέγιστη ακρίβεια.
Ιστορικά, ο παγκόσμιος κανόνας ήταν η Διαμπερής Κερατοπλαστική (PK), μια μέθοδος κατά την οποία αφαιρείται και αντικαθίσταται ολόκληρο το πάχος του κερατοειδούς. Αν και αποτελεσματική για εκτεταμένες ουλές, η διαμπερής μεταμόσχευση απαιτεί πολλά ράμματα, χαρακτηρίζεται από μια παρατεταμένη περίοδο οπτικής αποκατάστασης (συχνά άνω του έτους), μειώνει τη βιομηχανική αντοχή του ματιού και ενέχει υψηλότερο, δια βίου κίνδυνο ανοσολογικής απόρριψης του μοσχεύματος. Η σύγχρονη οφθαλμολογική χειρουργική έχει αλλάξει ριζικά με την εξέλιξη των εξαιρετικά επιλεκτικών Στρωματικών Μεταμοσχεύσεων. Βασισμένοι στη φιλοσοφία της μέγιστης διατήρησης του υγιούς ιστού του ασθενούς. Για βαθιές ουλές ή προχωρημένο κερατόκωνο (όπου η εσωτερική στιβάδα λειτουργεί φυσιολογικά), εφαρμόζουμε την Εν τω Βάθει Πρόσθια Στρωματική Κερατοπλαστική (DALK), διατηρώντας την μεμβράνη του Descemet και το ενδοθήλιο του ασθενούς, εκμηδενίζοντας πρακτικά τον κίνδυνο ενδοθηλιακής απόρριψης. Αντιθέτως, για νοσήματα της εσωτερικής στιβάδας (όπως η Δυστροφία Fuchs), πραγματοποιούμε τις Ενδοθηλιακές Μεταμοσχεύσεις, συγκεκριμένα τις τεχνικές DSAEK και την υπερσύγχρονη DMEK. Στην επέμβαση DMEK, ένα εντυπωσιακά λεπτό μόσχευμα —πάχους μόλις 15-20 μικρομέτρων— εισάγεται στο μάτι μέσω μιας μικροσκοπικής τομής, ξεδιπλώνεται και στερεώνεται χρησιμοποιώντας αποκλειστικά μια φυσαλίδα αέρα ή αερίου, καταργώντας πλήρως την ανάγκη για ράμματα. Αυτή η κορυφαία τεχνική επιτρέπει την ταχύτατη οπτική αποκατάσταση, εξασφαλίζοντας άριστη ανατομική ακεραιότητα και ένα εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό απόρριψης, το οποίο κυμαίνεται μόλις στο 1%.
Η βλεφαρίτιδα και το σύνδρομο ξηροφθαλμίας αποτελούν ένα εξαιρετικά περίπλοκο, αλληλένδετο φάσμα χρόνιων φλεγμονωδών παθήσεων της οφθαλμικής επιφάνειας, ταλαιπωρώντας ένα τεράστιο ποσοστό του πληθυσμού και υποβαθμίζοντας σημαντικά την καθημερινή ποιότητα ζωής. Για να παραμείνει η επιφάνεια του ματιού υγιής, άνετη και οπτικά άρτια, εξαρτάται από ένα απόλυτα ισορροπημένο δακρυϊκό φιλμ, το οποίο αποτελείται από τρεις διακριτές στιβάδες: τη βλεννώδη βάση που συγκρατεί τα δάκρυα στον κερατοειδή, την υδατοειδή (μεσαία) στιβάδα που παρέχει ενυδάτωση και θρεπτικά συστατικά, και την εξωτερική λιπιδική (ελαιώδη) στιβάδα, η οποία είναι απολύτως κρίσιμη για την αποτροπή της ταχείας εξάτμισης του δακρύου. Αυτή η ζωτικής σημασίας προστατευτική λιπιδική στιβάδα παράγεται συνεχώς από τους μικροσκοπικούς, εξειδικευμένους μεϊβομιανούς αδένες που βρίσκονται στα χείλη των άνω και κάτω βλεφάρων. Η βλεφαρίτιδα αναφέρεται στη χρόνια φλεγμονή αυτών των βλεφαρικών χειλέων. Συχνά εκδηλώνεται ως 'Πρόσθια Βλεφαρίτιδα', η οποία προκαλείται συνήθως από υπερανάπτυξη βακτηρίων ή ακάρεων (Demodex) στη βάση των βλεφαρίδων, οδηγώντας σε συσσώρευση κρούστας και έντονο πρωινό κνησμό. Πιο συχνή και ύπουλη, όμως, είναι η 'Οπίσθια Βλεφαρίτιδα', η οποία είναι συνυφασμένη με τη Δυσλειτουργία των Μεϊβομιανών Αδένων (MGD). Εδώ, τα μικροσκοπικά στόμια των αδένων φράσσουν από παχύρρευστες εκκρίσεις, διακόπτοντας την παροχή των απαραίτητων λιπιδίων στο δακρυϊκό φιλμ.
Όταν η λιπιδική ασπίδα καταρρέει, τα δάκρυα εξατμίζονται έως και τέσσερις φορές ταχύτερα. Αυτό πυροδοτεί έναν φαύλο κύκλο υπερωσμωτικότητας (τα δάκρυα γίνονται εξαιρετικά αλμυρά) και έντονης φλεγμονής στην επιφάνεια του κερατοειδούς. Ως αποτέλεσμα, οι ασθενείς υποφέρουν από αίσθημα καύσου, επίμονη αίσθηση ξένου σώματος (σαν «άμμος» στο μάτι), έντονη ευαισθησία στο φως (φωτοφοβία), χρόνια ερυθρότητα και, παραδόξως, υπερβολική δακρύρροια, καθώς το μάτι προσπαθεί μάταια να ξεπλύνει τον ερεθισμό. Η ασταθής δακρυϊκή στιβάδα διαταράσσει επίσης την όραση, προκαλώντας παροδική θολούρα που αναγκάζει τον ασθενή να ανοιγοκλείνει συνεχώς τα βλέφαρα. Η χρήση οθονών, ο κλιματισμός, οι ορμονικές αλλαγές (π.χ. εμμηνόπαυση) και υποκείμενα αυτοάνοσα νοσήματα επιδεινώνουν δραματικά την κατάσταση. Η οριστική αντιμετώπιση υπερβαίνει κατά πολύ την απλή σύσταση κοινών κολλυρίων. Απαιτείται ενδελεχής κλινική αξιολόγηση με προηγμένα διαγνωστικά μέσα (όπως η ψηφιακή μεϊβογραφία και η μέτρηση του χρόνου διάσπασης δακρύων) για να εντοπιστεί το ακριβές πρόβλημα. Η θεραπεία προσαρμόζεται αυστηρά στις ανάγκες του ασθενούς. Η βάση της είναι η καθημερινή υγιεινή των βλεφάρων με χρήση ειδικών θερμαντικών μασκών, ακολουθούμενη από μασάζ και καθαρισμό με εξειδικευμένα μαντηλάκια. Φαρμακευτικά, αξιοποιούμε δάκρυα υψηλής ποιότητας, αυστηρά χωρίς συντηρητικά (με υαλουρονικό οξύ ή τρεαλόζη), συνδυαστικά με βραχυχρόνια τοπικά κορτικοστεροειδή, ανοσοτροποποιητικά ή ειδικά αντιβιοτικά (όπως η δοξυκυκλίνη) για να «σπάσουμε» τον κύκλο της φλεγμονής. Για ανθεκτικές περιπτώσεις, εφαρμόζουμε υπερσύγχρονες θεραπείες στο ιατρείο, όπως η θεραπεία με Παλμικό Φως (IPL) και ο βαθύς καθαρισμός των βλεφαρικών χειλέων, αναζωογονώντας πλήρως τη φυσική δακρυϊκή παραγωγή του οφθαλμού.
Τα διαθλαστικά σφάλματα του οφθαλμού αποτελούν μακράν την πιο συχνή αιτία μειωμένης οπτικής οξύτητας παγκοσμίως. Προκύπτουν όταν το ανατομικό σχήμα του ματιού εμποδίζει το εισερχόμενο φως να εστιάσει με ακρίβεια πάνω στον αμφιβληστροειδή χιτώνα. Σε αυτή την ευρεία κατηγορία εντάσσονται τέσσερις βασικές παθήσεις: Η Μυωπία, όπου ο βολβός του ματιού είναι υπερβολικά επιμήκης, με αποτέλεσμα τα μακρινά αντικείμενα να φαίνονται θολά, ενώ η κοντινή όραση διατηρείται ακέραιη. Η Υπερμετρωπία, όπου το μάτι είναι ανατομικά μικρότερο, αναγκάζοντας τον εσωτερικό μηχανισμό προσαρμογής να υπερλειτουργεί, γεγονός που οδηγεί σε θολή όραση κυρίως κοντά και προκαλεί έντονη οπτική κόπωση ή πονοκεφάλους. Ο Αστιγματισμός, ο οποίος χαρακτηρίζεται από έναν κερατοειδή που δεν είναι τέλεια σφαιρικός (σαν μπάλα μπάσκετ) αλλά πιο ελλειπτικός (σαν μπάλα του ράγκμπι), με συνέπεια η όραση να παραμορφώνεται και να δημιουργεί «σκιές» σε όλες ανεξαιρέτως τις αποστάσεις. Τέλος, η Πρεσβυωπία, μια απολύτως φυσιολογική διαδικασία που αφορά τη σταδιακή απώλεια της ελαστικότητας του κρυσταλλοειδούς φακού (αρχίζει συνήθως μετά την ηλικία των 40-45 ετών), η οποία καταστρέφει σταδιακά την ικανότητα εστίασης σε κοντινά αντικείμενα (όπως το διάβασμα ενός βιβλίου ή η οθόνη του κινητού). Πέρα από τη θολή όραση, τα αδιόρθωτα διαθλαστικά σφάλματα συχνά προκαλούν ανυπόφορη οπτική κόπωση, ακούσιο μισοκλείσιμο των ματιών και χρόνιους πονοκεφάλους.
Μολονότι η παραδοσιακή μέθοδος αντιμετώπισης βασίζεται στη δια βίου χρήση γυαλιών ή φακών επαφής (οι οποίοι ενέχουν τους δικούς τους κινδύνους λοιμώξεων και ξηροφθαλμίας), η σύγχρονη κλινική Οφθαλμολογία παρέχει οριστικές, εξαιρετικά ασφαλείς και ανώδυνες χειρουργικές λύσεις. Μετά από έναν εξονυχιστικό προεγχειρητικό κλινικό έλεγχο —που απαιτεί τοπογραφία κερατοειδούς και ακριβή παχυμετρία— η διόρθωση της όρασης εξατομικεύεται άριστα χρησιμοποιώντας Διαθλαστικά Laser τελευταίας γενιάς. Η μέθοδος LASIK (που περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός μικροσκοπικού προστατευτικού κρημνού) προσφέρει πρακτικά άμεση οπτική αποκατάσταση χωρίς μετεγχειρητικό πόνο. Εναλλακτικά, το PRK και το TransPRK (χρησιμοποιώντας επιφανειακή σμίλευση χωρίς δημιουργία κρημνού) αποτελούν εξαιρετικά σταθερές επιλογές, ιδανικές για λεπτότερους κερατοειδείς. Επιπλέον, η καινοτόμος τεχνική SMILE (αφαίρεση ενός μικρού φακιδίου μέσω μιας τομής 2 χιλιοστών) εξασφαλίζει τη μέγιστη δυνατή διατήρηση της βιομηχανικής αντοχής του ματιού και ελαχιστοποιεί την ξηροφθαλμία. Για ακραία κλινικά σενάρια —όπως εξαιρετικά υψηλοί βαθμοί μυωπίας ή κερατοειδείς πολύ λεπτοί για Laser— εξίσου εντυπωσιακά αποτελέσματα επιτυγχάνονται με τη χειρουργική τοποθέτηση Ενδοφθάλμιων Φακών (EVO ICL) πίσω από την ίριδα, ή μέσω της Ανταλλαγής του Φυσικού Φακού (Clear Lens Extraction) με χρήση πολυεστιακών Premium ενδοφακών για ασθενείς με ταυτόχρονη πρεσβυωπία. Ο απόλυτος στόχος όλων αυτών των επεμβάσεων είναι η πλήρης απεξάρτηση από τα γυαλιά και τους φακούς, αναβαθμίζοντας οριστικά την ποιότητα ζωής.
Το γλαύκωμα δεν είναι απλώς μία μεμονωμένη πάθηση, αλλά μια εξαιρετικά σύνθετη και επικίνδυνη ομάδα οφθαλμικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από την προοδευτική και απολύτως μη αναστρέψιμη καταστροφή των νευρικών ινών που συνθέτουν το οπτικό νεύρο. Το οπτικό νεύρο λειτουργεί ως το κρίσιμο «καλώδιο» που μεταφέρει εκατομμύρια οπτικές πληροφορίες από τον αμφιβληστροειδή απευθείας στον εγκέφαλο. Η σταδιακή αυτή βλάβη συνηθέστατα —αν και όχι αποκλειστικά— σχετίζεται στενά με παθολογικά αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση. Η αυξημένη πίεση προκύπτει από μια δυσλειτουργία στο φυσικό αποχετευτικό σύστημα του ματιού (τον διηθητικό ηθμό), το οποίο αδυνατεί να αποβάλει επαρκώς το υδατοειδές υγρό που παράγεται συνεχώς στο εσωτερικό του οφθαλμού. Το γλαύκωμα αποκαλείται παγκοσμίως ως ο «σιωπηλός κλέφτης της όρασης». Ο λόγος είναι ότι, στα αρχικά και μέσα στάδιά του, το πρωτοπαθές γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας (η πιο συχνή μορφή) δεν παρουσιάζει απολύτως κανένα προειδοποιητικό σύμπτωμα: ούτε πόνο, ούτε κοκκίνισμα, ούτε εμφανή μείωση της κεντρικής όρασης. Όταν ο ασθενής αντιληφθεί τη χαρακτηριστική απώλεια του περιφερικού οπτικού πεδίου του (όραση «σαν μέσα από σωλήνα»), ένα τεράστιο ποσοστό του οπτικού νεύρου έχει ήδη καταστραφεί οριστικά. Για τον λόγο αυτό, ο τακτικός, ενδελεχής προληπτικός έλεγχος μετά την ηλικία των 40 ετών είναι απολύτως επιβεβλημένος. Ένας σωστός έλεγχος γλαυκώματος υπερβαίνει κατά πολύ την απλή τονομέτρηση (μέτρηση πίεσης) και περιλαμβάνει απαραιτήτως παχυμετρία κερατοειδούς, γωνιοσκοπία, αυτοματοποιημένη εξέταση Οπτικών Πεδίων και υψηλής ανάλυσης Τομογραφία (OCT) της στοιβάδας των νευρικών ινών.
Εφόσον διαγνωστεί, ο απόλυτος στόχος της θεραπείας είναι η δραστική μείωση της πίεσης σε ένα ασφαλές επίπεδο «στόχο», ώστε να σταματήσει οριστικά η περαιτέρω καταστροφή του νεύρου. Η θεραπευτική προσέγγιση ξεκινά συνήθως είτε με την καθημερινή και πειθαρχημένη ενστάλαξη ειδικών κολλυρίων, ή με αναίμακτες θεραπείες Laser. Η Επιλεκτική Τραμπεκουλοπλαστική (SLT) εφαρμόζεται συχνά για να 'καθαρίσει' και να διεγείρει τον φυσικό ηθμό του ματιού. Ωστόσο, σε επίμονες, επιθετικές ή πιο προχωρημένες περιπτώσεις, η χειρουργική παρέμβαση καθίσταται απολύτως αναγκαία. Στη σύγχρονη εποχή, κυριαρχούν οι τεχνικές Ελάχιστα Επεμβατικής Χειρουργικής Γλαυκώματος (MIGS). Αυτές οι κομψές, μικροχειρουργικές επεμβάσεις περιλαμβάνουν την ένθεση μικροσκοπικών stent (όπως iStent, Hydrus ή PreserFlo) στο εσωτερικό του ματιού, παρακάμπτοντας τα φυσικά εμπόδια. Προσφέρουν εξαιρετικά αποτελεσματική μείωση της πίεσης, με ταχύτατη ανάρρωση και ασύγκριτη ασφάλεια, και μπορούν να συνδυαστούν με τη χειρουργική του καταρράκτη. Για τα πλέον σοβαρά, ανθεκτικά ή ταχέως εξελισσόμενα περιστατικά, οι 'χρυσές σταθερές' της κλασικής χειρουργικής παραμένουν αναντικατάστατες. Αυτές περιλαμβάνουν επεμβάσεις δημιουργίας νέας οδού αποχέτευσης, όπως η Τραμπεκουλεκτομή (η οποία συχνά ενισχύεται με αντι-ουλωτικούς παράγοντες όπως η Μιτομυκίνη C για τη διατήρηση της αποχέτευσης κάτω από τον επιπεφυκότα), ή η εξαιρετικά λεπτή χειρουργική τοποθέτηση μόνιμων βαλβίδων παροχέτευσης και σωληναρίων (π.χ. συστήματα Paul, eyePlate, Ahmed, Baerveldt). Οι ισχυρές αυτές επεμβάσεις εκτελούνται με απόλυτη ακρίβεια προκειμένου να διασωθεί η υπολειπόμενη όραση του ασθενούς για το υπόλοιπο της ζωής του.
Ο καταρράκτης αποτελεί παγκοσμίως την κύρια, αλλά και πλήρως ιάσιμη, αιτία σταδιακής απώλειας της όρασης. Συνίσταται στην προοδευτική, απόλυτα φυσιολογική θόλωση του κρυσταλλοειδούς, εσωτερικού φακού του ματιού. Σε ένα νεανικό, υγιές μάτι, αυτός ο φακός είναι απόλυτα διαυγής και εύκαμπτος, επιτρέποντας στις ακτίνες του φωτός να περνούν ανεμπόδιστα και να εστιάζονται με ακρίβεια πάνω στον αμφιβληστροειδή. Ωστόσο, με την πάροδο της ηλικίας, αλλά και εξαιτίας αθροιστικού οξειδωτικού στρες, μακροχρόνιας έκθεσης στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV), συστηματικών νοσημάτων όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, χρόνιας λήψης κορτιζόνης ή προηγούμενων οφθαλμικών τραυματισμών, οι δομικές πρωτεΐνες του φακού αλλοιώνονται. Ο φακός σκληραίνει, χάνει την ελαστικότητά του και μετατρέπεται από διάφανος σε κιτρινωπό ή και καφέ. Οι ασθενείς αντιλαμβάνονται αρχικά μια αργή επιδείνωση της όρασης (σαν να κοιτούν μέσα από θολό τζάμι), αισθητό ξεθώριασμα και κιτρίνισμα των χρωμάτων, και μια εξαιρετικά ενοχλητική δυσκολία στη νυχτερινή οδήγηση, καθώς τα φώτα των απέναντι αυτοκινήτων δημιουργούν έντονο θάμβος και «άλω» (δαχτυλίδια φωτός). Συχνά, παρατηρούν ότι χρειάζονται υπερβολικά δυνατό φως για να διαβάσουν και αλλάζουν συνεχώς τα γυαλιά τους, βιώνοντας μερικές φορές το απατηλό φαινόμενο της «δεύτερης όρασης», όπου η πρεσβυωπία φαίνεται να εξαφανίζεται προσωρινά καθώς ο καταρράκτης διογκώνεται. Είναι κρίσιμο να κατανοηθεί ότι η πάθηση αυτή δεν μπορεί να αναστραφεί ή να προληφθεί με κολλύρια, βιταμίνες, φάρμακα ή «ασκήσεις ματιών». Η μοναδική, οριστική και εξαιρετικά ασφαλής θεραπεία είναι η σύγχρονη χειρουργική αφαίρεση.
Η σύγχρονη επέμβαση διενεργείται δίχως νοσηλεία (ως χειρουργείο ημέρας), αξιοποιώντας την εντυπωσιακά ακριβή μέθοδο της φακοθρυψίας μικρής τομής. Μέσα από μία σχεδόν μικροσκοπική τομή, η οποία κλείνει μόνη της δίχως να απαιτεί ράμματα, χρησιμοποιείται υπερηχητική ενέργεια για να θρυμματιστεί απαλά και να αναρροφηθεί ο σκληρός, θολωμένος φακός. Η όλη διαδικασία είναι απολύτως ανώδυνη και εκτελείται με τη χρήση μόνο τοπικών αναισθητικών σταγόνων, αποφεύγοντας τις ενέσεις γύρω από το μάτι. Στη θέση του φυσικού φακού, εισάγεται διπλωμένος ένας μόνιμος, βιοσυμβατός τεχνητός ενδοφακός, ο οποίος ξεδιπλώνεται και στερεώνεται στον φυσικό περιφερικό σάκο του ματιού. Η πραγματική, τεράστια επανάσταση στη χειρουργική του καταρράκτη σήμερα ονομάζεται «Διαθλαστική Χειρουργική Καταρράκτη» με τη χρήση 'Premium' Ενδοφακών. Αντί να αρκείται κανείς στους απλούς, μονοεστιακούς φακούς (οι οποίοι ναι μεν καθαρίζουν την όραση, αλλά καθιστούν τα γυαλιά πρεσβυωπίας απολύτως απαραίτητα), ο ασθενής έχει πλέον τη δυνατότητα να επιλέξει φακούς κορυφαίας τεχνολογίας, βασισμένους σε λεπτομερή προεγχειρητική βιομετρία. Οι Τορικοί ενδοφακοί επιλέγονται για να εξουδετερώσουν οριστικά τον υπάρχοντα αστιγματισμό. Οι ενδοφακοί Εκτεταμένου Βάθους Εστίασης (EDOF) προσφέρουν εξαιρετική, συνεχή όραση από μακριά μέχρι τις ενδιάμεσες αποστάσεις (ιδανικοί για χρήση υπολογιστή και οδήγηση) με ελάχιστες παρενέργειες τη νύχτα. Οι πολυεστιακοί ενδοφακοί χρησιμοποιούν οπτικούς δακτυλίους διάθλασης για να παρέχουν καθαρή, λειτουργική όραση σε όλες τις αποστάσεις (κοντά, μεσαία και μακριά). Με τη σωστή επιλογή αυτών των Premium φακών, ο χειρουργός εξαλείφει τον καταρράκτη, διορθώνει οριστικά τα διαθλαστικά σφάλματα και 'μηδενίζει' την πρεσβυωπία, χαρίζοντας στον ασθενή πλήρη και απελευθερωτική ανεξαρτησία από κάθε είδος γυαλιών στην καθημερινότητά του.
Ο Δρ. Δερβένης είναι ενεργός κλινικός ερευνητής και αξιολογητής άρθρων με πάνω από 25 δημοσιεύσεις σε κορυφαία περιοδικά όπως Eye (Nature), Ophthalmology Retina, BMJ Open Ophthalmology και Cochrane Reviews. Η έρευνά του καλύπτει παθήσεις κερατοειδή, χειρουργική γλαυκώματος, MIGS, αποτελέσματα καταρράκτης, αμφιβληστροειδικές παθήσεις και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Έχει συμμετάσχει σε πολυκεντρικές κλινικές δοκιμές (STAR-V, STAR-VI) και παρουσιάσεις σε American Academy of Ophthalmology, European Glaucoma Society, European Society of Cataract & Refractive Surgeons, European Society of Retina Specialists και International Congress on Glaucoma Surgery.
Thessaloniki Vision Clinic
Λεωφόρος Κ. Καραμανλή 136 και Θ. Νάτσινα, 2ος όροφος
Θεσσαλονίκη, Τ.Κ. 54248
Σταθμός 25ης Μαρτίου
Στάση Βρυσάκι (γραμμές 1Ν, 02Κ, 31, 32Ν)
Στάση Μακεδονίας (γραμμή 30)